وبلاگ جامع مدیریت رسول حسن زاده

مزايا و معايب

دورکاري يک رو ش انجام کار است که در آن بخشي يا تمام مراحل انجام کار در خارج از محل کار انجام مي شود، کارمندان مي توانند از خانه شان يا يک مرکز ارتباط از راه دور در نزديک خانه شان، وظائف خود را انجام دهند.دورکاري واژه اي است که اخيرا در حوزه نظام اداري ما مطرح شده و معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور مسووليت آيين نامه اي و عملياتي آن را بر عهده دارد. يکي ازمهم ترين مزاياي کار از راه دور اين است که قدرت سازمان ها را در انتخاب نيروي کار بهينه افزايش مي دهد، به طور مثال در زماني که يک سازمان براي انجام فعاليت هاي بازاريابي خود، نيازمند يک مدير بازاريابي است و اين مدير متخصص حاضر به همکاري با آن سازمان است و تنها مانع اين باشد که آن مدير درآن منطقه يا حتي در آن کشور ساکن نباشد، مي توان به وسيله ارتباطات از راه دور از توانايي هاي آن مديراستفاده کرد، درحالي که در آيين نامه اجرايي ما اين موضوع به عکس ديده مي شود و ما کارمندان فعلي را تشويق به کار در بيرون از سازمان مي کنيم که اين برداشتي ناصحيح از دورکاري است. دورکاري مي خواهد عاملي باشد که سازمان ها در انتخاب نيروي کار بعد مسافت و دسترسي به سازمان را کنار گذاشته وفقط توانمندي هاي افراد را براي مشاغل در نظر بگيرند. امروزه شرکت هاي چند مليتي براي مشاغل مورد نياز خود از توانايي هاي افرادي خارج از سرزمين خود استفاده مي کنند.يکي ديگر از مزاياي کار از راه دورافزايش بهره وري است و اين درک درستي از دورکاري است. در کشوري مثل کره جنوبي با 1900ساعت کار مفيد سالانه ما مي توانيم با کاستن از زمان رفت و آمد افراد، ساعات کار مفيد آنها را افزايش دهيم ولي در کشور ما با 800 ساعت کار مفيد سالانه، خوش بينانه است که شاخص بهره وري را افزايش دهيم، زيرا در جائي که بهره وري پايين است داخل يا خارج از سازمان بودن تاثيري در بهره وري ندارد. شاهد اين مدعا اين است که اگر ما سرانه کار مفيد دانشگاه ها و بانک ها و بيمارستان ها را از شاخص کار مفيد کل سازمان ها کسر کنيم به رقمي خيلي پايين تر از 800ساعت خواهيم رسيد.در حقيقت بهره وري نسبتا بالاي سازمان هاي ذکر شده، باعث سرپوش گذاشتن بر  بهره وري ساير سازمان ها شده است.

نکته جالب ديگر اين است که اين ساعات کار مفيد با نظارت مستقيم مديران بدست آمده است و در حالي که بسياري از مديران ما خود نياز به نظارت دارند،عدم نظارت مستقيم که از معايب دور کاري است، نمي تواند ساعات کارمفيد کارکنان را به طور حتم افزايش دهد اگر باعث  کاهش آن نشود! قانون پارکينسون در مديريت بيان مي کند که کار طوري گسترش مي يابد که زمان داده شده را پر مي کند. به طور مثال اگر براي انجام پروژه اي يک هفته وقت لازم باشد و به شما دو هفته براي انجام آن فرصت بدهند ،کار در مدت زمان دو هفته انجام مي شود. وجود مشاغل اضافي در سازمان هاي ما نشان از گسترش زائد کار دارد.حال فرض کنيم ما يکي از اين مشاغل زائد و گسترش يافته را که در سازمان هاي ما تعداد آن نيز کم نيست بخواهيم از راه دور انجام دهيم. نه تنها بهره وري را افزايش نمي دهيم، هزينه هاي بيشتري را نيز به سازمان تحميل مي کنيم. درحالي که هنوز ساختار بسياري از سازمان هاي ما خشک و رسمي است و مشاغل بخوبي تعريف نشده اند و شرح وظائف مشخص وجود ندارد، انجام کار در بيرون از سازمان نه تنها بهره وري را افزايش نمي دهد بلکه ما را از کار صحيح تر که غني سازي شغلي و حرکت به سمت خلاقيت و نوآوري  است بي نياز مي کند و سازمان هاي ما به همان صورت ناکارآمد به کار خود ادامه مي دهند زيرا بسياري از مشاغل ما نياز به دورکاري در حالت فعلي ندارند و اين کار نياز سازمان ها را بر طرف نمي سازد و در حقيقت کارکنان فرصتي براي انجام کار دوم پيدا مي کنند.در حالي که هنوز بحث ارزشيابي مشاغل در ايران ضعيف است.سوال اساسي اين است که کاري که 2 ساعت در روز بهره وري  دارد در صورت انجام در بيرون از سازمان چگونه ارزشيابي مي شود و آيا اين 2 ساعت کار مفيد با دورکاري تبديل به 6 ساعت کار مفيد مي شود؟ در حالي که بسياري از مديران ما با نظارت مستقيم نيز قادر به ارزشيابي صحيح نيستند، در صورت دورکاري به احتمال زياد ارزشيابي ضعيف و ضعيف تر خواهد شد.با هم بودن و در محيط هاي اجتماعي بودن خود از مزاياي کار گروهي است و باعث مي شود کارکنان انگيزه بيشتري براي حضور در محل کار داشته و از افسردگي افراد جلوگيري مي شود. دورکاري مي تواند در بلند مدت انگيزه هاي کاري را کاهش دهد و روحيه کارمندان را متزلزل مي کند. در حالي که ارتباطات رو در رو خود حل کننده بسياري از مشکلات است.ايجاد ارتباطات از طريق وسائل الکترونيکي مشکلاتي را در درازمدت پديدار مي کند.از آنجا که زيرساخت هاي الکترونيک زير بناي اصلي انجام اين کار است به نظر مي رسد تا چند سال آينده هم مقدمات اين کار فراهم نشود. تنها مورد مثبت دراجرايي کردن دور کاري در حالت فعلي در سازمان هاي ما استفاده از دور کاري براي افرادي که ناتواني جسماني دارند يا بيماري خاصي دارند به منظور استفاده بيشتر از اين افراد در سازمان ها است.در صورت عملياتي شدن اين موضوع، معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني  به درستي از سرمايه انساني استفاده کرده در غير اين صورت ما با شرايط فعلي آثار مثبتي را در پديده دورکاري  درکشورمان مشاهده نخواهيم کرد. مشاغلي مانند امور مطالعاتي و تحقيقاتي، برنامه نويسي، طراحي گرافيکي، انيميشن سازي، مترجمي، نويسندگي، مشاوره، تدريس، طراحي سازه و ماشين آلات را مي توان از راه دور انجام داد ولي غالب مشاغل نيازمند حضور فيزيکي در محل کار است.از آنجا که طرح دولت براي دورکاري براي کارمندان موجود انجام مي شود و برنامه اي براي جذب نيروي کارآتي وجود ندارد مي توان اين طرح را هل دادن کارمندان فعلي  به بيرون دانست. فرسايش فرهنگ کار از معايب دورکاري است که ناشي از قطع ارتباط کارمندان با محيط کار و همکاران است و صدمات جبران ناپذيري را هم به سازمان و کارمند مي زند.درنتيجه دورکاري علي رغم مزاياي بي شماري که  مانند کاهش هزينه ها و کاهش ترافيک و افزايش خلاقيت دارد، بدليل موانع فرهنگي و ارتباطي اجراي آن بعيد به نظر مي رسد و هزينه هاي اجراي آن   در شرايط فعلي در کشورما،شامل نصب سخت افزار و برقراري ارتباط و تامين امنيت، از منافع اجراي آن بيشتر است.